Cumartesi , 6 Haziran 2020

Faizlerin 222 Yıllık Tarihi

BusinessInsider’dan Barry Ritholtz ABD’de oluşan 30 yıl vadeli faizleri aynı grafik üzerinde göstermiş. Grafik 222 yıllık bir veriyi bulundurmasının yanı sıra adeta tarihe de ışık tutuyor. Bu yüzden blogda bulunmasında fayda var.

Grafiğimiz 1789’da ABD Anayasası’nın kabul edilmesiyle başlıyor, 1791’de ABD’nin ilk bankası kuruluyor ve 1792’de Wall Street’te hisse senedi alım-satım işlemleri başlıyor. 1798’e kadar artış trendinde olan faiz oranları o yıl %10,04’lük zirveye ulaşıyor ve aşağı yönlü trend başlıyor, 1824’te %5,19’a kadar iniyor. Birkaç yıl dalgalı seyreden faiz oranları 1837-43 arasında yaşanan panik ve onu takip eden kriz ile birlikte %11,49’luk yeni zirveye ulaşıyor. 1846-60 arası da Meksika Savaşı ve krizlerle geçen bir zaman dilimi, bu arada ani şekilde %9,91’e ulaşan faizleri görüyoruz. Amerika başlayan iç savaş faizlerin düşmesine neden oluyor, bu 1860-65 arasında gerçekleşiyor. Bunun sebebi devletin senyoraj yapıp savaş masraflarını karşılamak istemesi olabilir. Sonrasında da altın sisteminin çöküşünü görüyoruz zaten ve faizler tekrar yükseliyor. 20. yüzyıla girerken %3,71 olan faizler 7 yıl sonra çıkan panikle %4,99’a kadar yükseliyor. 1914-18 arası Birinci Dünya Savaşı’nda faizler %7,22’ye yükseliyor. Burada devletin senyoraj hakkının elinden alınmış olduğunu hatırlatmakta fayda var. Üstelik savaş boyunca masraflarını karşılamak için para basıp hiperenflasyon ile karşılaşan İngiltere hegemonya niteliğini bu yıllarda ABD’ye kaptırıyor. Merkez Bankalarının özerk hale getirilmesinin faydası budur. 1929-1941 arasında yaşanan krizi hepimiz biliyoruz ama ABD’de faiz oranlarının daha kötü seviyelere gelmiş olduğu zamanlar da var. Akabinde yaşanan İkinci Dünya Savaşı’nda faiz oranlarının Keynesyen politikaların etkisiyle %2,5 civarında sabit tutulmaya çalışıldığını görüyoruz ve 1945’te %2,09’luk oranla dibi görüyor faizler. Sonrasında Bretton Woods ve Soğuk Savaş Dönemi başlıyor. Faizler hep gerilmiş, 70lerin başında Vietnam Savaşı ve petrol krizi sürecinde %7’yi aşan faiz oranları ikinci petrol krizi ve İran’daki rehine krizleriyle birlikte 1981’de %14,14’e yükseliyor ve tarihinin en yüksek seviyelerine ulaşıyor. 80ler ile birlikte başlayan finansal liberalizasyon süreçleri ABD’de faizlerin düzenli bir şekilde gerilediği dönem de oluyor aynı zamanda. 2008’de yaşanan kriz sonrasında yapılan genişlemeler ile faiz oranları daha da düşüyor ve şu anda %3,04’lük oranla diplerde geziyor.

Şuna da Göz Atın

COVID-19 ETKİSİNDE GELECEKTEKİ DÜNYA DÜZENİ

Yazar: Öğretim Görevlisi Yusuf Bahadır Kavas 2019 Aralık ayında başlayan ve salgın niteliği kazanarak tüm …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.