Salı , 14 Temmuz 2020

Avrupa’nın Emlak Balonu

Emlak balonu denince akla en başta ABD ve mortgage-backed securities (mortgage’a dayalı menkul kıymetler) aracılığıyla batan ya da kamulaştırılan bankaları geliyor. Diğer bankalar tarafından satın alınan hatta gelişmekte olan ülkelerden gelen ek sermayeyle ayakta duranları da hatırlıyoruz. Haritanın sağ tarafına baktığımızda Avrupa’da da gayrımenkul sektöründeki temeli olmayan gelişmeden muzdarip olan kitleler ortaya çıktı. İzlandalılara yaşadıkları krizin acısını Eyjafjallajökull bile unutturamadı (tabii ki kopyala-yapıştır ile ekledim yazıya yanardağın adını). İngiltere’de Northern Rock önünde mevduatını geri çekmek isteyen insanlardan oluşan kuyrukları ya da fonlarını Amerikan piyasasında değerlendirmek gibi yapılabilecek en büyük hatalar listesinde ilk beşten girecek bir hataya imza atan Alman emeklilik şirketleri hala zihinlerimizde.

Zerohedge’de okuduğum bir yazı Avrupa’da an itibariyle bir emlak balonunun hala sürmekte olduğunu gözler önüne seriyor. Hem de Avrupa’nın sağlam kalmış ülkeleri olarak görülen AAA notlu Kuzey ülkelerinde.

Yukarıdaki grafik İngiltere’deki emlak fiyatlarına ait. Krizin ülkedeki etkisi 2009’dan sonra fiyatlarda görülen düşüşten izlemek mümkün. Peel Hunt‘tan bir analistin Londra ile ilgili olan yorumu krizden sonraki çıkışı anlatmaya yetiyor: “Londra’daki mal sahipliği, 21. yüzyılın İsviçre banka hesabı gibi.” Özellikle Arap ülkelerinde yaşanan kaos ortamında servetlerini kurtarmak isteyen milyonerler birikimlerini Londra’daki gayrımenkullerde değerlendirerek korumaya çalışıyorlar, aynı şeyi kara para aklama arayışı içinde olan Rus grupların da yaptığı da bilinen bir gerçek. Peki bunlar artan fiyatlar için sağlam bir temel teşkil ediyor mu? Hayır. Cevap hayır olunca da emlak piyasasının kırılgan olduğunu rahatlıkla ifade edebiliriz.

Üstteki grafik Fransa’nın emlak fiyatlarını içeren datadan oluşturulmuş. Kısa zamanda gayrımenkul fiyatlarında dünyada zirveye oturan Paris’in buralara nasıl geldiğini de umarım anlaşmışsınızdır. Ülkedeki emlak balonu gücünü de Paris’ten alıyor zaten. AAA notunu kaybetmesine neden olmuş etmenlerin yaşandığı bir süreç içerisinde ülkenin başketinde konut fiyatları 2010’de %18, 2011’de %11 arttı. Yine ülkede 2008’de %6,5 olan konut kredisi faizleri %3,5’e kadar indi ve toplam kredi büyümesi o zamandan 2011 sonuna %73 oldu fakat son iki ayda çok ciddi bir gerileme var.

Bu grafik İsviçre’ye ait. İsviçre Frangında görülen değerlenmeye şaşırmamak gerek.

Yukarıdaki ülkeler yatırımcıların çoğu için hala güvenli liman olabilir.

Yazarın burada sosyal mesaj içeren bir notu var, onu da aktarayım: Yavaş öğrenen insanlarla dolu bir dünyada yaşıyoruz. Bizde ise buna genelde çabuk unutmak derler, zira kibirli toplulumuz için kendini yavaş öğrenen yerine çabuk unutan olarak addetmek daha makul bir alçakgönüllülük.

Bu arada Türkiye’deki emlak fiyatlarından bahsetmiyorum tabi.

Şuna da Göz Atın

COVID-19 ETKİSİNDE GELECEKTEKİ DÜNYA DÜZENİ

Yazar: Öğretim Görevlisi Yusuf Bahadır Kavas 2019 Aralık ayında başlayan ve salgın niteliği kazanarak tüm …

2 yorumlar

  1. Sizin kadar ekonomiye hakim değilim ama benim kanaatim özellikle istanbulda da emlak balonu oluşmuş durumda.

    Ataşehirde site içinde markalı ortalama 100 m2 konutların fiyatları milyon lira seviyelerinde geziniyor.
    Yabancılara konut satışına izin verildiğinde fiyatlar ne olur kimbilir.

    Emlağin çok pahalı olması özellikle orta ve alt gelirli insanlar için bir dezavantaj , bakalım Türkiyede neler olacak.

  2. Ben de ekonomiye hakim değilim. Zaten ne diyor Ali Ağaoğlu: “ekonomist olmaya gerek yok.” Yatırımı toprağın üstüne yapacakmışız. Konut sektörünü ruhunu bilen bu adam bu dönemde proje üstüne proje yapıp patır patır ev satmaya çalışıyorsa fiyatlar satış için iyidir demektir, fiyatların satış için iyi olması alış için çok da iyi olmadığı anlamına gelir. İpotek finansmanı kredilerinde batık oranı Türkiye’de hep çok düşük kaldı bugüne kadar, umarım öyle olur, Ali Babacan da Erdem Başçı da benim gibi umuyordur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.