Cuma , 20 Eylül 2019

Fazla Mesaiye Kalmak

Fazla Çalışma Onayı Alınmamış İşçinin Fazla Mesaiye Kalmak İstememesi Haklı Fesih Nedeni Sayılmaz

4857 sayılı İş Kanunun da Fazla Çalışma kavramının 41. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre; “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş (45) saati aşan çalışmalardır” denilerek, fazla çalışmanın hangi durumlarda yapılabileceği düzenlenmiştir..

İşverenlerin, fazla çalışma yaptıracakları işçilerin onayını 4857 sayılı İş Kanunu 41. maddesinin 7. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre; “Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.” İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla Çalışma Yaptırılacak İşçinin Onayı” başlıklı 9. maddesinde ise; Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.

Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay her yıl başında işçilerden yazılı olarak alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır.” denilmektedir.

İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 9.maddesinde fazla mesaiye kalması için her yılbaşında işçiden onay alınması gerektiği düzenlenmiştir. Kuşkusuz, anılan yönetmeliğe uygun olarak İşçiden onay alınmamış ise fazla mesaiye kalmak istememesi haklı fesih nedeni yapılamaz.

İşçi; imzalamış olduğu İş sözleşmesine göre fazla mesai yapmayı kabul ettiği halde, fazla mesai için  haklı bir mazereti bulunduğunu, fazla mesai ücretinin ödenmediğini ya da eksik ödendiğini de iddia etmediği durumlarda fazla mesaiye kalmak istememesi fesih için geçerli neden olabilir.

Yönetmeliğe Uygun Olarak Davacıdan Onay Alınmamış İse Fazla Mesaiye Kalmak İstememesi Haklı Fesih Nedeni Yapılamayacağı yönünde Yargıtay karar vermiştir.

İşçilerden her takvim yılı başında alınması gereken, fazla çalışmalara ilişkin yazılı onay belgeleri alınmadan yaptırılacak olan fazla çalışmalarda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesine aykırılıktan dolayı, aynı kanunun 102/c maddesi gereğince, 2012 yılı içerisinde, her işçi için ayrı ayrı olmak üzere, 220,00 ¨ idari para cezasının uygulanacaktır.

Fazla Mesai Yapıldığının Kanıtlanması Yükümlülüğü

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki itirazı bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da itiraz ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İşyerinde en üst düzey konumda çalışan işçinin görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanılması olanaklı değildir. Bununla birlikte üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir yönetici ya da şirket ortağı bulunması durumunda, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma talep hakkı doğar.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Fazla Çalışma yılda 90 gün ve 270 saatle sınırlıdır. Dolayısı ile işçinin anılan sınırlamaların ötesinde fazla çalışmayı kanıtlaması durumunda fark fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekir.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı da mümkündür. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.
Fazla çalışmanın belirlenmesinde 4857 sayılı İş Kanununun 68. maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin dikkate alınması gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/ 25857 E, 2008/ 20636 K., Yargıtay 9.HD. 28.4.2005 gün 2004/ 24398 E, 2005/ 14779 K. ve Yargıtay 9.HD. 9.12.2004 gün 2004/ 11620 E, 2004/ 27020 K.). Fazla çalışma ücretinden indirimi öngören bir yasal düzenleme olmasa da, bir işçinin günlük normal çalışma süresinin üzerine sürekli olarak fazla çalışma yapması hayatın olağan akışına aykırıdır. Hastalık, mazeret, izin gibi nedenlerle belirtilen şekilde çalışılamayan günlerin olması kaçınılmazdır. Böyle olunca fazla çalışma ücretinden bir indirim yapılması gerçek duruma uygun düşer. Fazla çalışma ücretinden indirim, taktiri indirim yerine, kabul edilen fazla çalışma süresinden indirim olmaktadır.

Fazla çalışmanın taktiri delil niteliğindeki tanık anlatımları yerine, yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Mehmet Fatih GELERİ     

İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı

fatihgeleri@ikplatform.com

Şuna da Göz Atın

Sigortacılıkta Son Gelişmeler

Son dönemde Türk sigortacılığında özellikle bireysel olarak sunulan ürünlerde önemli gelişimler kaydedildi. Bu yazıda da …

4 yorumlar

  1. 9. madde ye istinaden 02.01.2012-31.12.2012 döneminde ihtiyaç duyulması ve işverendikçe talep edilmesi halinde fazla çalışma ve fazla sürelerle çalşmayı kabul ediyorum. Diye bir dilekçe verdiler ben cafeterya da çalışıyorum.ben bunu imzalarsam hangi sonuçlar doğurabilir. ve benim izin hakkımın elimden alınması gibi bişey söz konusu olur mu ? teşekkür ederim yardımcı olursanız sevinirim imza atarsam ne olur.

    • Hehangi bir bankacıya sorabilirsin bu sorunun cevabını. Türkiye’deki bütün bankacılar imzalıyor bu maddeye sahip bir iş sözleşmesini.

  2. Merhaba,
    Ben bi fabrikada işçi olarak çalışıyorum.Bu ara fabrikada revizyon çalışması var.Benim günlük çalışma saatim sabah 08:00 akşam 17:00 fakat benden 08:00 gece 00:00 ve pazar günü dahil sürekli böyle çalışmamı istiyorlar.Ben son 5 ay içinde sabah 08:00 akşam 20:00 yada 22:00 çalıştım. 5 ayda tam 360 saat mesai yaptım ve çok yoruldum daha fazla dayanacak gücüm kalmadı.Yıl başında bana zorunlu mesai kağıdını imzalatmayı da unuttular.Bu durumda işten ayrılmak istiyorum.Haklarım nelerdir ve hangi yolu takip etmem gerekir.

  3. 10 senedir bir fabrikada çalısmaktayım mesai çalismak istemiyorum her yılbaşı imzalanan mesai kagıdını imzalamazsam ne gibi sonuçlar ortaya çıkar

kadir için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.