Perşembe , 20 Haziran 2019

Altman’ın Z Skoru

Arada piyasa gelişmelerinden kopup akademik dünyaya dönmenin faydalar getireceğine inanıyorum. Bu arada finansın bir bilim dalı olarak ele alınıp mühendisliğinin oluşturulması garipseyen muhafazakar bir epistemoloji yaklaşımına sahip olsam da matematik, iktisat, psikoloji gibi disiplinlerdeki çalışmalara test edilebilme imkanı tandığından finans alanındaki çalışmaların mutlaka önemsenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Bugünkü konu aslında akademik bir araştırmanın ürünü olarak ortaya çıkıp piyasa tarafında da çok kullanılan basit bir temel analiz yöntemi. Burada da ufaktan bir temel analiz – teknik analiz tartışmasına girmeyi yerinde buluyorum. Açıkçası bu tartışmada net bir tutum takınmasam da genellikle teknik analizden uzak durmayı tercih edenlerdenim fakat teknik analizin piyasa psikolojisini hissetmede faydalı olabileceğini göz ardı etmiyorum (bu özellikle sık bir şekilde alım-satım yapacak yatırımcılar için faydalı olacaktır fakat ben bu yaklaşımı da yatırım yapma olarak görmediğim gibi para kaybetmenin en hızlı yolu olarak nitelendiriyorum). Buna rağmen grafiklerin herhangi bir hayvana benzerliği ile gelecek fiyatları tahmin etmenin mümkün olabileceğine ihtimal vermiyorum. Bu tip yorumlarla piyasada eminim siz de karşılaşıyorsunuzdur. Diğer taraftan iki ay kadar önce enflasyonu konu alan bir çalışma hazırlayan ünlü bir teknik analist trendde bir zayıflama gördüğünü ve Türkiye’de enflasyonun yakın zamanda kesin bir şekilde %5’in altına ineceğini tahmin ettiğini normal bir ruh hali içinde samimice belirtiyordu.

Şimdi konuya tekrar döneyim. Bugün bahsedeceğim aslında bir temel analiz göstergesi: Altman’ın Z Skoru.Bu gösterge bir şirketin iflasa yakınlığını görmemizi sağlayan ve bilimsel dayanağı olan bir araç. New York Üniversitesi’de görevli olan akademisyen Edward Altman tarafından 1968 yılında ortaya atılan bu teori, araştırmaya konu olan şirketin içerisinde bulunduğu mali sıkıntıyı ölçümleyip iflasa yakınlığını ortaya koyuyor.

Altman, bu çalışmasını hazırlarken iflas ile ilişkilendirilecek çeşitli rasyoları iflas eden ve iflastan kurtulan şirketler üzerinde denemiş. Altman’ın örneği imalat sektöründe faaliyet gösteren 66  şirket oluşuyormuş. Daha sonra elde ettiği sonuçları istatistiksel metotlarla diskriminant analizine tabi tutmuş ve aşağıdaki formülasyonu oluşturulmuş.

Z = 1.2T1 + 1.4T2 + 3.3T3 + 0.6T4 + 0.999T5

Burada,

  • T1= Çalışma sermayesi / Toplam Varlıklar: Bu şirketin büyüklüğü ile likit varlıkları arasındaki ilişkiyi
  • T2= Alıkonmuş karlar / Toplam Varlıklar: Bu rasyo, şirketin köklülüğü ve gelir yaratma becerisini,
  • T3= Faiz ve vergi öncesi kar / Toplam Varlıkları : Şirketin operasyonel karlılığını,
  • T4= Toplam Piyasa Değeri / Toplam Yükümlülükler: Piyasanın bakış açısını da dikkate alarak şirketin değerine olan algıyı,
  • T5= Toplam Satışlar  / Toplam Varlıklar: (Bilindiği gibi) varlık devir hızını ortaya koymaktadır.

Buradaki rasyolar imalat sektöründe faaliyet gösteren şirketler için hazırlandığından ulaştırma, haberleşme ya da bankacılık gibi bir sektörde uygulanabilirliğe sahip değildir.

Altman’ın araştırmasını sonucu ise tahmin edileceği üzere yukarıdaki rasyolar dışında bu rasyoların katsayılandırılması ve çıkan sonucun yorumlanması olmuş. Diğer bir deyişle, yukarıdaki rasyoları belirtilen katsayılarla ağırlıklandırıp bir Z-score elde ediyoruz ve bunu skoru şöyle yorumluyoruz.

Eğer Z-score,

  • >2.99 ise şirketin güvenli alanda,
  • 1.81<Z<2.99 ise şirket gri alanda,
  • <1.81 ise şirket sıkıntı alanındadır diyoruz.

Yukarıda belirttiğim üzere rasyolar şirkete göre farklılık gösterebileceği gibi Z-score’un hangi aralıkta nasıl değerlendirileceği ise şirketin kurulu olduğu ülkenin makro ekonomik koşullarına göre değişim gösterebilmektedir.

Kişisel olarak daha önce bu skoru geçmişte Türkiye’de gıda alanında faaliyet gösteren bir üretim şirketine uygulamış ve iflasa yakınlığını ortaya koymuştum, bunu yapmamın sebebi de yakın bir arkadaşımın bu şirketin hisse senetlerinin aşırı satıldığını düşünerek alım yapması idi. Sonuçta şirketin Gözaltı Pazarına alınması ve piyasa değerinin %70’ni kaybetmesiyle haklı çıkan ben, zararlı çıkan ise arkadaşım oldu. Gerçekten şirket aşırı satış yemişti ve hemen hemen bütün periyotlarda RSI, MACD göstergeleri alım sinyali veriyordu (teknik analizden anladığımı bunlardan ibaret değil tabi).

Öte yandan, temel analizi daha iyi test edebileceğimiz Amerikan piyasaları gibi nispeten daha etkin, derin ve gelişmiş bir piyasada ise yapılan bir araştırmanın sonucu şu şekilde.

Altman'ın Z Skoru ve S&P 500 Endeksi

Buna göre, Z-skoru 3’ten yüksek olan yani diğer bir deyişle temeli sağlam şirketlerle oluşturulmuş bir portföy S&P500’ü çok açık şekilde eziyor. Bu da sadece bir tek temel analize göstergesi ile birlikte yatırım yapmanın uzun vadede sizi zengin edebileceği anlamına geliyor.

Şuna da Göz Atın

TÜRKİYE’DE FİNANSAL OKURYAZARLIK GERÇEĞİ VE ALINABİLECEK ÖNLEMLER / Yazar: Öğr.Gör. Yusuf Bahadır KAVAS

Finansal okuryazarlık bireylerin tasarruf ve tüketim dengesini kurabilmeleri, doğru yatırımlara yönelmeleri ve kendi bütçelerini yapabilmeleri …

2 yorumlar

  1. Bilgilendirici yazı için teşekkürler.

  2. Harika bilgiler için teşekkürler. Altman Z skoru gibi şirketler için skorlama modelleri hakkında daha fazla bilgi alabileceğimiz bir kaynak var mı?

Kadir için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.