Çarşamba , 21 Ağustos 2019

Too Big To Fail

Too big to fail

Too big to fail yurt dışında iflas etmeleri halinde ekonomiyi çökertecek kadar büyük olan finansal kurumlar için kullanılan bir ifade. Son zamanlarda bu tabirin neden olduğu ahlaki tehlikenin boyutlarının hemen hemen hepimiz farkındayız. Batmaları halinde ekonomiyi derinden etkileyeceklerinin farkında olan bankacılar ya da banksterlar bu durumu lehlerine kullanmada hiç de geri durmuyorlar ve durum kötüleştiğinde kurtarıcı olarak Fed gibi kurumların yetişeceklerini bildikleri için büyük riskler alabiliyorlar. Ceza almıyorlar mı? Evet alıyorlar. 800 milyar dolarlık bir fatura çıkaran krizin sebebi olan bankalar toplamda 25 milyar doları geçmeyecek cezalar alırken Fed’in onlara sunduğu sınırsız ve ucuz likidite bol bol yararlanıyorlar.

QE’ler ve bankacıların yaklaşımı hakkında daha önce karmaşık verilerle çeşitli iddialarda bulunmuştuk. Son bir yılda olanlar ise gerçekten trajik bu anlamda. Şöyle ki, hatırlanacağı üzere Fed, sürpriz bir şekilde programda yavaşlama ihtimalinin güçlü olduğunu dünyaya duyurdu. Sonrasında ise tahvil piyasasında faizler bir anda yükselmeye başladı ki bunu sağlayan yaptıkları işlemlerle bankalardı. Tahvil piyasasında faizlerin artması pek tabii ki kredi ve mortgage piyasasını da etkiledi ki bunlar kesinlikle Fed’in göze alabileceği şeyler değildi. Fed’in tapering hamlesi bankalar tarafından faizlerin yükseltilmesi ile karşılık buldu. Elbette ki tapering bir gün gelecek fakat tabii ki bankalar şartları Fed’in böyle bir karar almasına uygun kıldığı zaman. Komplo teorisi gibi dursa da Fed yetkililerinin birbirlerine ters düşen ifadeler kullanması tahvil piyasasında gelişmelerin bir yansımasaydı.

Amerika’da bankacılık sistemini üzerine yoğunlaşalım: Too big to fall kategorisine giren bankalar Amerikan bankacılık sisteminde hiç olmadıkları kadar büyükler. ABD’de 1985’te banka sayısı 18.000’den fazlaydı, bu rakam şu anda 6.891’e düşmüş durumda. Bu zaman dilimi içerisinde 10.000’den fazla banka ortadan kalkarken 6 büyük Amerikan bankası (JP Morgan Chase, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo, Goldman Sachs, Morgan Stanley) sadece son 5 yılda %37 büyüdü. ABD’de hükümet toplam banka sayısını 1934’ten itibaren tutmakta ve tarihte toplam banka sayısı ilk kez 7000’in altına düşmüş, Büyük Bunalım döneminde bile daha fazla banka olduğunu söyleyebiliriz. Dahası, sadece son çeyrekte ABD’de kapanan banka sayısı 390, yapılan projeksiyonlar önümüzdeki 10 yılda ABD’deki bankaların %40’ının kapanacağını (ya da büyükler tarafından satın alınacağını) gösteriyor. Küçük bankalarının batmasının sebebi orta-alt sınıf Amerikanların tasarruf yapacak kaynağı olmaması ve dolayısıyla küçük bankalara fon akışı olmaması. Toplam 14.4 trilyon dolar olan bankacılık büyüklüğünün %67’si yukarıda saydığım altı büyük bankaya ait. JP Morgan’ın tek başına büyüklüğü İngiltere ekonomisinden daha büyük. En büyük 5 banka ABD’deki toplam kredi hacminin yarısına yakınına sahip iken Bank of America toplam işletme kredisi hacminin 3’te birine sahip, Wells Fargo da mortgage hacminin 4’te birine. En büyük dört bankanın toplam çalışan sayısı bir milyonu aşıyor. ABD’deki toplam nakit paranın %12’si JP Morgan’ın kasasında yatmakta. Yine 4 büyük bankanın toplam türev işlem hacmi 220 trilyon doların üstünde ki bu rakam gerçekten inanılmaz. Bu 4 bankanın dışında kalan 113 milyar dolarlık varlığa sahip Goldman Sachs’ın 43 trilyon dolarlık türev işleme sahip, varın kaldıracı siz hesaplayın. Gerçekten de iflas etmemelerini gerektirecek kadar büyükler, öyle değil mi?

Artık daha net düzelme sinyalleri veren Amerikan ekonomisi, hala zombi finansal sistemi  içerisinde barındırmaya devam ediyor ve durum o kadar açık ki yaklaşmakta olan bir şey var.

Şuna da Göz Atın

TÜRKİYE’DE FİNANSAL OKURYAZARLIK GERÇEĞİ VE ALINABİLECEK ÖNLEMLER / Yazar: Öğr.Gör. Yusuf Bahadır KAVAS

Finansal okuryazarlık bireylerin tasarruf ve tüketim dengesini kurabilmeleri, doğru yatırımlara yönelmeleri ve kendi bütçelerini yapabilmeleri …

2 yorumlar

  1. Yazı için teşekkürler, devletin, bankaların batmasını önlemek amacıyla bu işlere girmesi çok tehlikeli. Amerika’da bu kadar çok banka olduğunu bilmiyordum.

  2. güzel bir yazı olmuş… tapering’in tarihi bu bilgilere dayanarak halen oldukça uzak görünüyor..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.