Çarşamba , 20 Mart 2019

Petrol Piyasasındaki Gelişmeler

Petrol piyasasında son zamanlarda dikkat çekici fiyatlama gelişmeleri yaşanmakta. Bu fiyatlamalarla birlikte piyasadaki analistlerin arz kaynaklı risklere daha fazla yoğunlaştığını görüyoruz. Amerikan petrolü WTI (West Texas Intermediate) 17 ayın en düşük seviyesi olan 87$’ı gördü. Yine Kuzey Denizi’nin Brent petrolü de 90-91$ aralığında işlem görüyor ve bu seviye Haziran ayındaki zirve olan 115$ seviyesinin %21 altında. Üstelik Brent petrol Haziran ayına kadar da 13 ay boyunca 107-112$ aralığında işlem görmüştü. Diğer bir deyişle teknik anlamda Brent petrol fiyatlamalarında ciddi bir kırılma söz konusu.

OPEC ülkeleri arasında piyasada üzerindeki en güçlü nüfuza sahip olan Suudi Arabistan, piyasadaki bu gelişmeler üzerinde üretim ve fiyatlama tarafında çeşitli düzenlemelere başvurdu. Öncelikle Ağustos ayında günlük üretim 400 bin varil düşürüldü. Bu hamle Asya ülkelerin düşen talebine dayandırıldı. Aynı zamanda OPEC de 2015 yılında günlük petrol talebinin 2015 yılında ortalama 200 bin varil daha az olacağını açıkladı.

Energy Information Administration (EIA) ise bir araştırma raporunda OPEC ülkelerinin 2015 yılında günlük ortalama petrol üretiminin 35.51 milyon varil olacağını açıkladı. Bu tahmin yıl başında yayınlanan rapora göre 350 bin varil daha düşük. Dolayısıyla dünya petrol talebinde ciddi bir azalma söz konusu. Şüphesiz bunun arkasında küresel ekonomik aktivitenin yavaşlaması var.

ABD’de ise petrol üretimi beklentilerden daha az yükseldi. Ülkede yapılan projeksiyonlarda 2015 yılında üretimin günlük 9.5 milyon varil olacağı öngörülüyor. Yaz aylarında yapılan projeksiyonlarda bu veri 9.53 milyon varil olarak tahmin ediliyordu. EIA’in bu veriler ışığında yaptığı fiyat tahminleri Brent için 101$. Yine 2014’ün son çeyreğinde ortalama fiyatın 98$ olarak oluşmasını bekliyorlar.

Arz tarafında kesintiler devam ediyor fakat ekonomilerin ihtiyacını fazlasıyla karşılayacak şekilde devam ettiğini de sözlerimize ekleyelim. Örneğin, geçtiğimiz günlerde medyada yer alan haberlerde İngiltere’nin de 500 bin varillik kesintiye gideceği söyleniyordu. Zira ABD’den sağlanan petrolün ve Libya’da çarkların tekrar istenildiği gibi dönmeye başlaması kesintilere rağmen piyasadaki arzın yeterli olmasını sağladı.

Aşağıdaki grafikte OPEC üyesi ve bu kuruluşa üye olmayan ülkelerin üretimde yaptığı kesintileri görebilirsiniz.

Petrol Üretiminde Yapılan Kesintiler OPEC

2013 sonbaharından itibaren ulaştığı üretim seviyeyle ABD petrol piyasasını arz kanalıyla belirleme yeteneğine sahip ülkeler arasına girdi. Bu gelişmenin dünya açısında hayırlı sonucu OPEC ülkelerine bağlı olarak yaşanan fiyat oynaklıklarının azalması oldu. Aynı zamanda dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD piyasada artık OPEC’in belirlediği fiyatı alan taraf değildi. Bir yıl sonra Suudiler ise yukarıda belirttiğim gibi Asya ülkelerine yapacakları olan satışı azaltma kararı aldılar ve bir anlamda OPEC içerisinde yaşanan “güç” oyununda kartları yeniden dağıttılar. Aslında şu an itibarile ABD’lilerin üretimini azaltması Suudilerin de çıkarlarına hizmet etmiyor. Zira bilindiği ABD ekonomisi krizi geride bırakıyor ve ekonomideki bu iyileşmenin ayaklarından birini ülkedeki petrol endüstrisinin gelişimi oluşturuyor. Dünyayı etkileyebilecek büyüklükteki bir ekonomideki iyileşmeyi bozacak bir hamleyi atmak da Suudilerin pek işine gelmiyor. Petrol fiyatları 100$’a yakın seyrettiği sürece de Suudileri endişelendirecek bir bütçe krizi ihtimali yok.

Esasında ülkelerin, petrol şirketlerinin, finans çevrelerinin oluşturduğu bu büyük oyunun temelinde sadece basit bir arz-talep hikayesi mevcut.

Suudi Arabistan Petrol Üretimi ve WTI Fiyatları

Aşağıdaki grafikte de uzun vadede petrol fiyatlarının gidişatı ile ilgili öngörülerde bulunmamıza yardımcı olacak veriler görselleştirilmiş durumda.

Küresel Ekonomik Büyüme ve Petrol Üretimi

Küresel ekonominin önümüzdeki yıllarda sabit bir büyüme rotası izlemesi bekleniyor. IMF’nin 2014 ve 2015 yılların için büyüme beklentileri sırasıyla %3,3 ve %3,5. Euro Birliği kademeli olarak iyileşiyor. Mucizevi büyüme oranları yakalayan Çin’de ekonomi hız kesse %7 üzerinde büyümeye devam ediyor. Bir diğer önemli petrol tüketicisi Hindistan yavaşlıyor. Afganistan ve Pakistan önemli büyüme oranlarına erişiyor.

IMF Büyüme Tahminleri

IMF’nin notları arasında petrol piyasası ile ilgili öngörüler de mevcut ve bu yazıda da değinmeden edemeyeceğim jeopolitik risklere değiniyorlar. Etkilerini kendi sokaklarımızda bile hissettiğimiz Suriye Savaşı, Irak’ta gerginliğin devam etmesi ve Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgal politikası bu noktada değinilmesi gerekenler. Fakat zaten bu bölgelerdeki gelişmelerin fiyatlamalarda kendine yukarı yönlü etki edecek şekilde yer bulduğunu ama yine de düşüşü engelleyemediğini belirtmek gerek. Sonuç olarak yukarıda da bahsettiğim gibi olay özünde bir arz-talep hikayesi ve dünya da sanıldığı kadar karışık bir yer değil.

Şuna da Göz Atın

TÜRKİYE’DE FİNANSAL OKURYAZARLIK GERÇEĞİ VE ALINABİLECEK ÖNLEMLER / Yazar: Öğr.Gör. Yusuf Bahadır KAVAS

Finansal okuryazarlık bireylerin tasarruf ve tüketim dengesini kurabilmeleri, doğru yatırımlara yönelmeleri ve kendi bütçelerini yapabilmeleri …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.