Çarşamba , 23 Ekim 2019

Erdoğan Ekonomisi

Uzun zamandır Türkiye ekonomisi üzerine değerlendirmelerde bulunmuyorduk blogda. Bununla birlikte on yıldan uzun süredir ülkenin yönetim  aklının şekillendirmiş ekonomik büyüme modelinin yarattığı çarpık sistem hakkında paylaşmayı düşündüğüm bazı fikirlere sahiptim. Econoscale adlı bir blogda yer alan “Erdoganomics and life after AKP” (Erdoğan ekonomisi ve AKP sonrası hayat) başlıklı yazı aslında sahip olduğum fikirleri çok iyi özetliyordu. Türkiye ekonomisi ile ilgilenen ve geleceği hakkında öngörülerde bulunmaya çalışan herkesin mutlaka okumasını tavsiye ettiğim bu yazı aynı zamanda benim için de bir önemli bir motivasyon kaynağı oldu. Erdoğan’ın, ya da AKP’nin güttüğü ekonomi …

Devamını oku »

Citi Nasıl Tongaya Düştü?

Wall Street bankaları arasında en yaygın iş ağına sahip finansal kurum olan Citigroup, Meksika’da önemli bir hilenin kurbanı oldu. Olayın detaylarına girmeden önce kurum hakkında bir miktar bilgi vermek istiyorum. Avrupa’da, Asya ve Latin Amerika’daki operasyonları JPMorgan Chase, Bank of America ya da Well Fargo gibi muadilleri aksine daha global bir vizyona sahip. 2013 yılında 76 milyar dolarlık bir gelir üzerinden 13.6 milyar dolarlık kar yazdılar. Bu karı 1.8 trilyon dolarlık bir varlık toplamı üzerinden elde ederlerken az önce saydığım muadillerinin tersine kazançlarına beklentileri karşılayamadılar. Çarpanlarını kontrol etme fırsatı bulursanız …

Devamını oku »

Çin’de Bankacılık Krizi

2002 yılından itibaren muazzam bir dengesizlik üzerine oturtulmuş olan ekonomik denge temel olarak ABD’nin tüketimi ve Çin’in üretimi üzerine dayalıydı. Bu süreçte ABD’de ulaşan tüketim balonu bir şekilde patlayıp krizi ortaya çıkınca dünyada var olan ticaret hacminin sürdürülebilmesi Fed’in likidite enjeksiyonlarına bağlıydı. Gelinen noktada ise bu enjeksiyonların yavaşlatılarak sonlandırılacağı ve hatta bir sonraki aşamada geri çekileceği söz konusu. Henüz ciddi bir yavaşlama olmadığı halde bile yaratılan spekülasyonlar bile gelişmekte olan ülke kurlarında ciddi değer kayıpları yaşanmasına sebep oldu. Fakat sorun sadece bu para birimlerinde yaşanan değer kayıpları da değil tabii …

Devamını oku »

Gelişememekte Olan Ülkeler

Küresel finans sisteminin normalleşme yolunda atmaya başladığı adımlar gelişmekte olan ülkelerin tek tek vitrine çıkmasına ve kırılganlıklarının ölçülmesine neden oluyor. Geçtiğimiz yılın ortalarında Hindistan’da para birimi Rupi hızla değer kaybetmeye başladığında dünyanın gözleri Hint merkez bankasının atacağı adımlara çevrildi. Benzer gelişmeleri diğer Güneydoğu Asya ülkelerinde, özellikle Endonezya’da da gördük. Türkiye’de Gezi protestoları yaygınlaşmaya başladığında zaten herkes Fed’in parasal genişleme evresinin sonuna geldiğini konuşmakta olduğundan piyasalarda bir iki gün dışında global şoklardan fazlası yaşanmadı. Yılın sonuna yaklaştığımızda ise yolsuzluk skandalının patlaması sonrası hızla değer kaybeden Lira, Türkiye’yi vitrine koydu. Neyse ki …

Devamını oku »

Batılı Bankaların “Çin” Pozisyonları

Global ekonomik sistemin işleyişini son on yılda belirleyen gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikalarında radikal değişimlerin izlenmeye başladığı şu günlerde  bütün gözler gelişmekte olan ülkelere, en başta da Çin’e yönelmiş durumda. Çin’deki ekonomik reformların başarıya ulaşıp ulaşamayacağı, gölge bankacılık sisteminin sistemik bir krizi doğurup doğurmayacağı, geçilmesi planlanan ılımlı büyüme evresindeki ekonomik akvitivede yaşanacak yavaşlamanın formunun sert mi yumuşak mı olacağı en çok tartışılan konular. Küresel ekonomik gelişmeleri göz ucuyla takip edenler de bilirler ki, Çin dillere destan bir kredi büyümesine sahip. Bu yazıda da Batı menşeli bankaların Çin’de pozisyonları üzerine …

Devamını oku »

Büyük Türkiye Fonu

Büyük Türkiye Fonu mu geliyor? Başbakan’ın sözünü ettiği B ve C planları tartışılmaya başlandı. Hem döviz hem de hisse senedi piyasasında büyük dalgalanmaların önüne geçecek, regülatör görevi görecek bir ‘Fon’un kuruluş hazırlığı yapıldığı konuşuluyor. Merkez Bankası’nın faiz artırım kararı ile ilgili yorumu sorulduğunda Başbakan Recep Tayyip Erdoğan B ve C planları olduğundan sözetti. Erdoğan “Sonuçları görmek için bir süre sabredeceğiz. Ancak beklenen sonuç elde edilmezse B ve C planları devreye girebilir. Yüksek faiz kullanılabilecek tek enstrüman değildir” dedi. Erdoğan’ın İran dönüş yolunda söylediği bu sözler sıcağı sıcağına yorumlanırken, “Acaba bir …

Devamını oku »

Yatırımcılara Yeni Güvence: Yatırımcı Tazmin Merkezi

Sermaye piyasalarında geçmiş dönemlerde yaşanan acı tecrübeler bize, yatırımcı varlıklarının emanet edildiği kuruluşların birer güven kurumu olarak, sorumluluğunun bilincinde faaliyet göstermesinin önemini ve aksi halde ortaya büyük bir yatırımcı mağduriyetinin ve piyasaya ve devlete karşı güvensizliğin ortaya çıkabileceğini göstermiştir. Bu yüzden, ülkemizdeki sermaye piyasalarının kamu otoritesi konumunda olan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından, yatırımcıların piyasada güven içinde yatırım yapabilmeleri için çeşitli güvence mekanizmaları oluşturulmaya çalışılmıştır. Buna yönelik ilk olarak, yürürlükten kalkan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda 18/12/1999 tarihinde yapılan değişiklikle bir özel hukuk tüzel kişisi olarak Yatırımcıları Koruma Fonu (YKF) …

Devamını oku »

Faiz Artışı Ekonomiyi Nasıl Etkiler

Sadece ekonomik kriz dönemlerinde dövizin yükselişini frenlemeye yarayan faizin, siyasi kriz döneminde işe yarayıp yaramayacağı merak ediliyor. Politik krizi olmayan Brezilya, Hindistan ile ABD’deki muhtemel faiz artışı da yabancı çıkışıyla sonuçlanabilir Merkez Bankası’nın uzun süre direndiği yükselen dövize karşı faizi yükseltme önleminin ne kadar işe yarayacağı tartışma konusu. Dövizin tırmanışa geçtiği geçmiş dalgalı dönemlerde işe yarar görünen bu önlemin, AKP-Cemaat kavgasının giderek derinleştiği, 3 seçimin yapılacağı dönemde etkili olup olmayacağı merak konusu. Merkez Bankası’nın faizleri artırma noktasına gelişi önce şu aşamalardan geçti: Dövizin yükselişe geçmeye başladığı 2013 Mayıs ayından itibaren, …

Devamını oku »

Tarım ve Hayvancılık Sektörünün Yeni Problemi Nöbet Tutan İnekler!

Sizler rahat koltuklarınızda etrafa bağırıp çağırırken, yok falanca kötü, filanca uğursuz gibi ithamlar savururken, vicdanlarınızın sızlamadığı, akıllarınızın düşünmediği bir konuya değinmek istedim. Soruyorum sizlere bu dünyada bir tek siz mi yaşıyorsunuz? Bir tek sizin mi hakkınız yeniyor, sizin mi savcılarınız görevden alınıyor, kimliksiz gizli güçler sizi mi devirmeye çalışıyor,  sizin ki can da ineklerin ki patlıcan mı? Evet inekler, ülkemizde doğumuzda Siirt ilimizde inekler gözleri uyku görmeksizin, gündüzleri hizmet ettikleri yetmez gibi geceleri de nöbet tutuyorlar. Uykusuz ve soğuk kaldırımlarda gecenin renginin değil yorgunluğun kararttığı gözleri sizin içinizi sızlatmıyorsa size …

Devamını oku »

BlackRock: Piyasanın Monoliti

The Economist‘te yer alan bir yazı dikkatimi çekti. ABD’de finansal sistemdeki rekabet eksikliği ile ilgili yazıdan sonra da burada bahsetmek istedim. BlackRock , Inc. ABD menşeli dev bir yatırım şirketi. Yatırım danışmanlığı ve risk yönetimi gibi hizmetler vermekteler. Dünyanın en büyük portföyüne sahipler: 2009’da Barclays Global Investors‘ı satın alan BlackRock, üçüncü çeyrek sonunda yönetimi altında toplam 4,096 trilyon dolarlık bir varlığa sahip. Bu tutardaki bir varlık onları dünyanın bütün bankalarından, sigorta şirketlerinden ya da hedge fonlarından daha büyük yapıyor. 1988 yılında kurulmuş olan şirket çok kısa bir zaman içerisinde böyle …

Devamını oku »

Hisselere “Tapering” Etkisi

Bu ay, önümüzdeki Mart ya da Haziran ayı… Ne zaman olacağını bilmiyoruz ama Fed, varlık alım programını yavaşlatacak ve sonrasında da durduracak. Sonrasında yeni QE’ler gelecek mi bilmiyoruz ama güçlü sinyaller veren Amerikan ekonomisi Fed’in cömert imajını zedeleyecektir. Fed’in en büyük korkusu piyasalar (bkz. Bankaların Fed politikaları üzerinde etkileri). Fed yetkililerinin her açıklamada vermeye çalıştığı mesaj “tapering”in (yani varlık alım programını yavaşlatmanın) sıkılaştırıcı bir politika olmadığı. Gerçekten de öyle fakat piyasanın algı mekanizması bu şekilde çalışmıyor. Önümüzdeki zaman diliminde Fed’in “tapering”e başlamak için işsizlikte verdiği %6.5’lik eşik oranın önce %6’ya, …

Devamını oku »

Tarım Dışı İstihdam Nedir (!)

Tarım dışı istihdam verisi sonrası piyasada neler olacak? Bunu bilmek zor ama daha önce ne olduğunu bakabiliriz: Veri açıklanmadan tam 62 milisaniye önce altın pozisyonları boşalabilir, şaşırtıcı gelebilir ama aslında böyle bir şey olmadığında şaşırmak gerekiyor. Bono piyasasında datanın açıklanmasından 482 milisaniye önce ciddi bir şok yaşanıyor ve 5 saniyelik süreden neredeyse işlem olmuyor. Hisse senetleri piyasasında olan da farklı değil. Verinin açıklanmasında milisaniyeler önce algoların girdiği yoğun satış işlemleri, bir anda likiditenin kaybolması, ardından alımların başlaması. S&P500 Futures sözleşmelerinde de boşluklu satışlar, bir anda işlemlerin durması ve sonra tekrar …

Devamını oku »

Abepolitics

Jeopolitik gelişmeler gezegenin bir bölümünü ana gündem maddesi yapmıştır her zaman. Bundan bir yıldan daha fazla zaman önce bugünlerde yapılan yorumları blogda yapmıştık, bkz. Yeni Ortadoğu: Güneydoğu Asya. Japonya-Çin-Pasifik ile Türkiye-Yunanistan-Ege analojisi üzerinden bölgedeki gelişmeleri anlatmaya çalıştığımız bu yazıyı okumanızı tavsiye ederiz. Gelelim bugüne. Bölgede neler olduğunu artık küresel politik gelişmeleri izleyen basının daha sık düştüğü notlarla artık hepimiz biliyoruz. Özellikle Japonya tarafından bakarak önemli bulduğum bazı gelişmeleri derliyorum: İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Japonya verdiği ağır kayıplardan ders alarak anti-militarist bir anayasa hazırladı (Neredeyse bütün anayasaları ordu mensupları tarafından yapılmış …

Devamını oku »

Too Big To Fail

Too big to fail yurt dışında iflas etmeleri halinde ekonomiyi çökertecek kadar büyük olan finansal kurumlar için kullanılan bir ifade. Son zamanlarda bu tabirin neden olduğu ahlaki tehlikenin boyutlarının hemen hemen hepimiz farkındayız. Batmaları halinde ekonomiyi derinden etkileyeceklerinin farkında olan bankacılar ya da banksterlar bu durumu lehlerine kullanmada hiç de geri durmuyorlar ve durum kötüleştiğinde kurtarıcı olarak Fed gibi kurumların yetişeceklerini bildikleri için büyük riskler alabiliyorlar. Ceza almıyorlar mı? Evet alıyorlar. 800 milyar dolarlık bir fatura çıkaran krizin sebebi olan bankalar toplamda 25 milyar doları geçmeyecek cezalar alırken Fed’in onlara …

Devamını oku »

ABD Piyasaları Üzerine Vol II

ABD piyasaları üzerine bir yazı daha yazarak kafa karışıklığını artırmayı planlıyorum. Öncellikle Shiller F/K’sını sizlerle paylaşacağım. Piyasalar üzerine geliştirdiği endekslerle bildiğimiz Nobel Ödüllü Robert Shiller, nasıl konut piyasası için Case-Shiller Endeksini hazırladıysa, hisse senetleri piyasasın için de aynı şekilde bildiğimiz F/K’ların enflasyonla düzeltilmiş halini hazırlamış. Bu endeksin durumu da o kadar kafa karıştırıcı ki, henüz 90’ların sonundan ya da tarihin en büyük krizlerinden birinin, 2008 Lehman çöküşünün (ekonomik toparlanmaya rağmen) gerisindeyiz. Öte yandan, 1987’de Kara Pazartesi (çok ani yaşanmış bir çöküştür) şu bulunduğumuz seviyenin altında yaşanmış, 25.42’lik F/K ile 1928’in …

Devamını oku »